مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز

مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز

هم‌خونی آکادمیک در آینه فرهنگ‌ها و نظام‌ها: تحلیلی تطبیقی از الگوهای جهانی و منطقه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته مدیریت آموزش عالی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 عضو هیئت‌علمی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
10.22118/edc.2025.545513.2611
چکیده
زمینه و هدف: هم‌خونی آکادمیک پدیده‌ای جهانی با پیامدهای چشم‌گیر بر کیفیت و عدالت در آموزش عالی است. با این‌حال، پژوهش‌های موجود اغلب به بافت‌های ملی منفرد محدود بوده یا به یافته‌های متناقضی انجامیده‌اند. این پژوهش در پی آن است تا با ارائه یک تحلیل تطبیقی نظام‌مند از الگوها، علل و پیامدهای هم‌خونی آکادمیک در سراسر مناطق جهان، به این شکاف پژوهشی بپردازد و چگونگی شکل‌گیری این پدیده را توسط بافت‌های فرهنگی و نهادی تبیین کند.
روش‌: این مطالعه با تکیه بر چارچوب‌های نظری کلیدی، از جمله نظریه بازار کار، نظریه سرمایه بوردیو، الیگارشی آکادمیک و منطق‌های نهادی، از مرور ساختاریافته پیشینه پژوهش‌های تطبیقی برای تلفیق یافته‌های بیش از پنجاه مطالعه کلیدی در بافت‌های متنوع آمریکای شمالی، اروپا، آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا بهره می‌گیرد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهند که پیامدهای هم‌خونی آکادمیک به‌طور یکدست منفی نیست، بلکه به‌شدت زمینه‌محور است. اگرچه هم‌خونی آکادمیک در بافت‌های غربی غالباً با خدشه‌دار شدن شایسته‌سالاری و کاهش نوآوری همراه است، اما مطالعات انجام‌شده در کشورهایی نظیر برزیل و اسلوونی، به‌ویژه در دانشگاه‌های نخبه، حاکی از بهره‌وری بالاتر در میان اعضای هیئت‌علمیِ دارای هم‌خونی است. این پدیده از طریق چشم‌اندازهای محلی متمایزی بررسی شده است؛ از جمله سیستم «کرسی» در ژاپن، «مکاتب علمی» در روسیه، «حامی‌پروری» در ترکیه و نقش آن به‌عنوان مانعی در برابر «استعمارزدایی از دانش» در آفریقای جنوبی.
نتیجه‌گیری: مدیریت اثربخش هم‌خونی آکادمیک نیازمند سیاست‌گذاریِ حساس به بافت است که فراتر از ارائه نسخه‌های واحد حرکت کند. ارتقای شفافیت در جذب و استخدام، ترویج فرهنگ تحرک آکادمیک، و استقرار ارزیابی‌های مبتنی بر شایستگی، راهبردهای کلیدی برای کاهش اثرات منفی هم‌خونی آکادمیک در نظام‌های آموزش عالی در سراسر جهان به شمار می‌روند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Academic Inbreeding in the Mirror of Cultures and Systems: A Comparative Analysis of Global and Regional Patterns

نویسندگان English

fatemeh hamdi 1
abasalt khorasani 2
mohammad ghahramani 2
mahmood abolghasemi 2
1 Ph.D. Candidate in Higher Education Administration, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 Faculty Member, Department of Educational Sciences, Faculty of Education and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده English

Purpose: Academic inbreeding is a global phenomenon with deep implications for higher education quality and equity; however, existing research is often limited to single national contexts or yields contradictory results. This paper aims to bridge this gap by providing a systematic comparative analysis of the patterns, causes, and consequences of academic inbreeding across global regions to elucidate how cultural and institutional contexts shape this phenomenon.
Methodology: Drawing on key theoretical frameworks—including labor market theory, Bourdieu’s capital, academic oligarchy, and institutional logics—this study employs a structured comparative literature review to synthesize over fifty key studies across diverse contexts (North America, Europe, Asia, Latin America, and Africa).
Findings: The findings reveal that the consequences of inbreeding are not consistently negative but are highly context-dependent. While often associated with compromised meritocracy and innovation in the West, studies in contexts like Brazil and Slovenia (specifically in elite universities) indicate higher productivity among inbred faculty. The phenomenon is analyzed through distinct local lenses: the "Chair" system in Japan, "scientific schools" in Russia, "patronage" in Turkey, and as a barrier to the "decolonization of knowledge" in South Africa.
Conclusion: Effective management of academic inbreeding requires context-sensitive policymaking that transcends one-size-fits-all solutions. Enhancing hiring transparency, fostering a culture of academic mobility, and implementing merit-based assessment are key strategies to mitigate its negative impacts in higher education systems worldwide.

کلیدواژه‌ها English

Academic Inbreeding
Academic Mobility
Meritocracy
Comparative Analysis
Cultural Consequences