https://edj.ajums.ac.ir/ مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز fa daily 1 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 https://edj.ajums.ac.ir/article_242775.html زمینه و اهداف: پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل ملی برای آموزش مداوم در دانشگاه‌های علوم پزشکی در زمان وقوع بحران با توجه به تجارب همه گیری ویروس کرونا انجام شده است. مواد و روش‌ها: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی است که به روش کمی در دو مرحله انجام شده است. در بخش اول پژوهش از روش کمی توصیفی همبستگی برای شناخت روابط بین پدیده‌ها استفاده می‌شود و مدل ارائه شده به روش مدل معادلات ساختاری تدوین شده است. بخش دوم پژوهش در زمره تحقیقات توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری در بخش کمی پژوهش کلیه اساتید، کارکنان و مدیران مراکز مهارت حرفه و آموزش مداوم دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور (71 مرکز) می‌باشد که 300 نفر بر اساس فرمول تاباچنیک و فیدل (2007) در پژوهش به روش تصادفی ساده مشارکت داشتند. ابزار گرداوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته است که پایایی ابزار از طریق آزمون آلفای کرونباخ 93/0 محاسبه شده است. برای تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش از تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی و تی تک نمونه ای در بخش کمی استفاده شده است. یافته ها: نتایج پژوهش مدل ملی آموزش مداوم پزشکی در زمان وقوع بحران را در چهار عنصر هدف، محتوا، راهبردهای یاددهی و یادگیری و ارزشیابی دسته بندی و اعتبار یابی کرده است. نتایج وضعیت سنجی نشان داد سیستم فعلی آموزش مداوم پزشکی در دانشگاه‌های خوزستان برای پیاده سازی مدل طراحی شده پایین تر از وضعیت مطلوب است. https://edj.ajums.ac.ir/article_244973.html پادکست به عنوان یک ابزار آموزشی در محیط های آموزشی می باشد که می تواند تاثیر زیادی بر یادگیری داشته باشد . از پادکست می توان به عنوان یک روش یادگیری خودآموز بهره گرفت. هدف از این مطالعه، بررسی تأثیر پادکست آموزشی‌ بر یادگیری و سنجش نگرش دانشجویان در رابطه با استفاده از پادکست در آموزش می باشد. روش‌: این مطالعه به صورت نیمه تجربی بر روی 123 دانشجوی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در سال 1401 انجام شد. دانشجویان به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. از هر دو گروه پیش آزمون و پس آزمون گرفته شد. پرسشنامه بررسی نگرش نیز توسط دانشجویان گروه مداخله تکمیل شد. داده‌ها با استفاده از نرم اقزار spss با آزمون‌های توصیفی) میانگین و انحراف معیار ) و تحلیلی( تی مستقل و تی زوج ) در سطح معنی داری کمتر از 05/0 مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت.یافته‌ها: مقایسه میانگین نمرات پیش آزمون و پس آزمون در هر یک از گروه‌ها، نشان داد که بین دو نمره پیش آزمون و پس آزمون در هر یک از گروه‌های کنترل و مداخله تفاوت معنی داری وجود داشت . میانگین نمره سنجش نگرش 23/6 ± 21/91 بود نشان از نگرش مثبت دانشجویان نسبت به استفاده از پادکست در آموزش بود. نتیجه گیری: با توجه به تاثیر مثبت پادکست بر یادگیری دانشجویان و نگرش مثبت دانشجویان به استفاده از پادکست در فرآیند یادگیری، پادکست‌های آموزشی می‌توانند به عنوان منبع آموزشی در دسترس، انعطاف پذیر و جذاب نقش به سزایی در ارتقای فرایند یادگیری ایفا کنند https://edj.ajums.ac.ir/article_244991.html مقدمه: کیفیت برنامه آموزشی فرایندی چند بعدی است که باید از جنبه های متعددی بررسی شود بدین منظور در مطالعه کیفی حاضر تلاش شده است کیفیت برنامه آموزشی جراحی پلاستیک بر اساس تجارب اساتید و فراگیران این رشته مورد ارزیابی قرار گرفته و نشان داده شود.مواد و روش ها: این پژوهش یک مطالعه کیفی حاصل پایان نامه کارشناسی ارشد آموزش پزشکی و به روش تحلیل محتوی کیفی انجام شده است.10 مشارکت کننده متشکل از6 نفر دستیار سال سوم و4 نفر از اعضاء هیئت علمی فوق تخصصی جراحی پلاستیک در این مطالعه به روش نمونه گیری مبتنی بر هدف انتخاب شدند. محیط پژوهش بیمارستان آموزشی 15خرداد شهر تهران بود. داده ها از مصاحبه های نیمه ساختار یافته با کمک راهنمای مصاحبه جمع آوری شد. متن مصاحبه ها ‌با‌ روش‌گراهامن‌ 2004 تحلیل‌گردیدند.یافته ها و بحث : نتایج حاصل از بررسی مصاحبه ها منجر به ظهور طبقات و زیر طبقات درونمایه اصلی کیفیت آموزش گردید. بر اساس تحلیل مصاحبه‌های ضبط شده،3 طبقه اصلی و 9 زیر طبقه استخراج شد. نتیجه گیری: اصلاحاتی در محتوای آموزشی، نحوه اجرای برنامه آموزشی، تعاملات اساتید و دانشجویان، نقش درامدزایی و مراکز درمانی در یادگیری و اموزش در این رشته و همچنین مرتفع نمودن مشکلات مرتبط با تجهیزات و تلاش برای ایجاد و فراهم سازی تعداد و تنوع بیشتر بیماران در مراکز آموزشی، پیشنهادات ارزشمندی هستند که ذی نفعان برنامه به آن اشاره کردند. https://edj.ajums.ac.ir/article_245247.html پژوهش حاضر در پی آن بود که الگوی پیشایندها و پیامدهای سازمان یادگیرنده در دانشگاه علوم پزشکی اهواز را طراحی نماید. بدین منظور پژوهشی کیفی با روش مصاحبۀ نیمه ساخت یافته با 24 نفر از کارکنان دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز مشتمل بر اعضای هیئت علمی، مدیران و کارمندان انجام گردید. نمونه گیری با روش هدفمند انجام شده و داده های بدست آمده نیز با روش گرندد تئوری تحلیل شد. تحلیل یافته ها نشان داد که در ارتباط با پیشایندهای سازمان یادگیرنده، سه مقوله اصلی شامل نیروی انسانی خود راهبر، شبکۀ سازمانی پویا و فرهنگ یادگیری مشارکتی شناسایی گردید. در ارتباط با پیامدهای سازمان یادگیرنده نیز سه مقولۀ نهایی شامل تقویت تفکر سیستمی، بهبود تصمیم گیری و کارایی بهبود یافته شناسایی و استخراج گردید. بررسی ویژگی های سازمان یادگیرنده نیز حاکی از استخراج و شناسایی سه ویژگی اصلی شامل خلاقیت، الگومداری و هفمندی بوده است. در نهایت نیز مدل پیشایندها و پیامدهای سازمان یادگیرنده، طراحی شد. https://edj.ajums.ac.ir/article_245985.html هدف: مطالعه حاضر با هدف طراحی سرفصل های عوامل اجتماعی موثر بر سلامت به گروه‌های آموزشی علوم پایه و بالینی دانشگاه علوم پزشکی قزوین اجرا شده است.روش کار: در این مطالعه مقطعی مبتنی بر جامعه کوریکولوم آموزشی در شش مرحله مورد طراحی قرار گرفت. ابتدا سرفصل های جدید منطبق با عوامل اجتماعی موثر بر سلامت به تفکیک دانشکده و گروه‌های آموزشی آماده و به منظور بررسی برای معاونین آموزشی و مدیران گروه‌ها ارسال شد. در مرحله آخر جهت ارزشیابی اقدامات صورت گرفته از اعضای گروه ها و معاونین آموزشی نظرسنجی انجام شد.نتایج: براساس نظر اعضای گروه های علوم پایه و بالینی دانشکده؛ سرفصل های عوامل اجتماعی موثر بر سلامت بر طبق مقطع و عنوان هر درس طبقه بندی و ارائه شد. همچنین ارتباط عوامل اجتماعی موثر بر سلامت با حوزه های مختلف سلامت از جمله سلامت روان خانواده و جامعه، سلامت دوران بارداری، امنیت عذایی، رشد و نمو کودکی، مسکن و بیماری ها، حمایت اجتماعی و سلامت، مصرف سیگار و سوء مصرف مواد، مدیریت بیماری های واگیر و غیر واگیر شایع بر مبنای اهداف فرعی و اصلی مورد بررسی و طرح درس مربوطه ارائه شد. نتیجه گیری: برطبق نتایج؛ ارائه سرفصل های آموزشی جدید عوامل اجتماعی موثر برسلامت توسط اساتید هر گروه برای دانشجویان نشان داد میزان مشارکت دانشجویان بهتر بوده و مدیران گروه موافق ادامه این دوره آموزشی در علوم بالینی بودند. https://edj.ajums.ac.ir/article_245986.html مقدمه و هدف: با توجه به اهمیت رشته پزشکی و همچنین تربیت پزشکان کارآمد هدف از انجام مطالعه حاضر بررسی میزان انطباق محتوای برنامه درسی دوره کارآموزی و کارورزی بخش بیهوشی با نیازهای شغلی پزشکان عمومی می باشد.روش‌ کار: در این مطالعه توصیفی – تحلیلی 85 نفر از پزشکان عمومی شهرستان بیرجند در سال 1402 به روش نمونه‌گیری در دسترس، انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌ی محقق‌ساخته 15 سوالی بود. شیوه نمره گذاری بر اساس طیف لیکرت سه گزینه ای و حداقل نمره 15 و حداکثر نمره 45 بود. روایی به تأیید صاحبنظران آموزش پزشکی، پزشکان و متخصصان رسید و پایایی بر اساس آلفای کرونباخ 82/0 بدست آمد. داده‌های پژوهش با استفاده از SPSS نسخه 21 و آزمون‌های آماری t تک نمونه‌ای، t مستقل، تحلیل واریانس و همبستگی پیرسون استفاده گردید.یافته‌ها: پزشکان مورد مطالعه 26 نفر (7/30 %) مرد و 59 نفر (3/69 %) زن بودند. براساس نتایج به -دست آمده، مشخص شد بیشتر محتواهای درسی بخش بیهوشی از دیدگاه پزشکان عمومی در افزایش دانش و مهارت پزشکان عمومی موثر بوده است و میانگین تمامی نمره سرفصل‌های بخش بیهوشی به غیر از سرفصل (معیار های ترخیص از ریکاوری) بیشتر از میانگین 5/1 بود .اما نمره سرفصل‌ (معیار های ترخیص از ریکاوری) کمتر از میانگین 5/1 بدست آمد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که محتوای برنامه‌های درسی رشته‌ی مورد بررسی از نظر آگاهی علمی و دانش نظری و همچنین دانش کاربردی در زمینه‌ی نیازهای تعیین شده در سطح متوسط و قابل قبولی قرار دارد. https://edj.ajums.ac.ir/article_242776.html زمینه و هدف: آموزش و یادگیری مبتنی بر تیم، نوعی روش علمی مشارکتی به شمار می‌رود که هدف آن ایجاد یک محیط یادگیری فعال است، اما تأثیرات آن از جنبه‌های مختلف به شکل طبقه‌بندی شده کمتر مورد توجه قرار گرفته است؛ خصوصاً در رشته‌های مرتبط با علوم سلامت از جمله پرستاری و پزشکی، که همواره آمار قابل توجهی از دانشجویان و در نتیجه جامعه علمی را تشکیل می‌دهند. لذا این مطالعه با هدف بررسی تأثیر آموزش مبتنی بر تیم بر یادگیری دانشجویان پرستاری و پزشکی به صورت مروری انجام شده است.مواد و روشها: در مطالعه مروری حاضر، جستجوی مطالعات در پایگاه‌های اطلاعاتی بین‌المللی Cochran Library, Ovid, PubMed/Medline, Scopus و Proquest، با کلیدواژه‌های"Team Based", "Education", "Training", "Teaching" و سایر مترادف‌های آنان صورت گرفت. مطالعات سال‌های 2020 الی 2023 طبق معیارهای ورود انتخاب و در سه مرحله عنوان، چکیده، و متن کامل غربال شدند. ملاحظات اخلاقی مرتبط با پژوهش‌های مروری مانند عدم سوگیری در مراحل انتخاب، استخراج و تحلیل و طبقه‌بندی شواهد و مستندات رعایت شد.یافته‌ها: طبقه‌بندی نتایج آموزش تیمی بر یادگیری دانشجویان پرستاری و پزشکی بیانگر ارتقای رضایت، ارتقای عملکرد و پیشرفت تحصیلی، بهبود تفکر انتقادی، ارتقای قضاوت بالینی، بهبود کار تیمی، تعامل بهتر و توسعه شایستگی حرفه‌ای بود.نتیجه‌گیری: یادگیری مبتنی بر تیم بر یادگیری عمیق، رضایت از آموزش، تفکر انتقادی، قضاوت بالینی، کار تیمی، تعامل بهتر و توسعه شایستگی حرفه‌ای مؤثر بوده و از آن می‌توان در آموزش بالینی، کار گروهی و تیمی، آموزش بین حرفه‌ای و آموزش اخلاق بهره برد. https://edj.ajums.ac.ir/article_245990.html مقدمه: دانشکده‌های پزشکی موظف به تربیت پزشکان علاقه‌مند با دارا بودن مهارتهای تفکر سطح بالا هستند. شیوه‌های ارزیابی مناسب به حمایت از درک دانشجویان پزشکی کمک می‌کند و توانایی آنها را برای ادغام و ترکیب اطلاعات تقویت کند. سؤالات چندگزینه‌ای متداول‌ترین روش برای اندازه‌گیری یادگیری دانشجویان هستند.روش کار: جهت تعیین تاثیر آزمونهای چندگزینه‌ای بر تقویت مهارتهای تفکر انتقادی در دانشجویان پزشکی با کلید واژه‌های مرتبط جستجو در بانکهای اطلاعاتی بین‌المللی Scopus، PubMed، web of science و پایگاههای اطلاعاتی فارسی Magiran، SID و بانک مقالات پژوهشی و همچنین موتور جستجوی google scholar انجام گردید.یافته‌ها: طبقه‌بندی بلوم برای توصیف سطوح یادگیری شناختی استفاده شده است. طبقه‌بندی اولیه توسط بلوم و همکارانش انجام شد. این طبقه‌بندی توسط یکی از همکاران بلوم به نام دیوید کراتوول و همکارانش بازنگری شد. در دنیای پروسیجرهای بالینی از فراگیران انتظار است که مهارت‌های تفکر بالاتری را توسعه دهند که شامل تمام سطوح بلوم است. چارچوب بلوم در ابتدا برای کمک به طراحی و توسعه کوریکولوم توسعه یافت، اما از آن برای راهنمایی ارزیابی نیز استفاده شده است. نتیجه‌گیری: ماهیت زمینه‌ای آموزش پزشکی مستلزم آن است که دانشجویان در یادگیری معنادار از منابع مختلف استفاده کنند. برای انجام این امر، فراگیران باید طرح‌واره‌هایی بسازند که از دانش قبلی برای کمک به کسب دانش جدید استفاده کنند. اطلاعات کمی در مورد رابطه بین سطوح مختلف در طبقه‌بندی بلوم وجود دارد و اگرچه فرض بر این قرار گرفته است که مهارت‌های سطوح بالاتر در طبقه‌بندی بلوم شامل سطح پایین‌تر می‌شوند، اما اینکه چگونه این اتفاق می‌افتد نامشخص است. https://edj.ajums.ac.ir/article_246844.html تصحیح دقیق اوراق امتحانی یک عامل کلیدی در فرایند یادگیری، انگیزش و ارزشیابی دانشجویان است که باید مورد توجه قرار بگیرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی شناسایی عوامل موثر بر تصحیح اوراق امتحانی دانشجویان دانشگاه از منظر استادان انجام شده است. مطالعه حاضر با استفاده از ماهیت تفسیرگرایی، رویکرد کیفی از نوع روش پدیدارشناسی صورت گرفته است. مشارکت کنندگان پژوهش شامل تمامی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های ایران در سال تحصیلی ۱۴۰۴ - ۱۴۰۳ بودند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و از نوع موارد مطلوب و با توجه به اشباع نظری ۱۹ نفر از استادان انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بوده است که پس از مشخص شدن اهداف تحقیق، داده‌ها ضبط و مکتوب شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. یافته‌ها نشان داد مهم‌ترین عوامل موثر بر تصحیح اوراق امتحانی شامل عوامل مربوط به استاد، عوامل مربوط به دانشجو، برنامه درسی ارائه شده، محیط دانشگاه، قوانین و دستورالعمل های دانشگاه و امتحانات بوده است. هر یک از عوامل شناسایی شده دارای زیر مولفه هایی بوده است که در بخش یافته‌ها ارائه شده است. در نهایت می توان گفت تصحیح اوراق امتحانی یک کنش پیچیده‌ی شناختی-احساسی است که در بستر زمان، مکان، حافظه و شخصیت استاد معنا می‌یابد. همچنین تصحیح اوراق، نه تنها یک ارزیابی پاسخ، بلکه بازتابی از ناخودآگاه حرفه‌ای، ارزش‌های درونی و وضعیت روانی و محیطی فرد نمره‌دهنده است. https://edj.ajums.ac.ir/article_247168.html جذب و پذیرش دانشجویان بین‌المللی یکی از شاخص‌های مهم بین‌المللی شدن آموزش عالی می‌باشد. هدف پژوهش حاضر تدوین سناریوهای محوری جهت سیاست‌گذاری مطلوب در زمینه پذیرش و جذب دانشجویان بین‌المللی است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و در زمره تحقیقات کیفی است و با رویکرد آینده‌پژوهی و به روش سناریونویسی GBN انجام شده است. مشارکت‌کنندگان پژوهش حاضر شامل 26 نفر از خبرگان حوزه آموزش عالی و کسانی که سابقه اجرایی و پژوهشی در زمینه جذب و پذیرش دانشجویان بین‌المللی داشتند، بود. روش نمونه‌گیری در بخش کیفی هدفمند و بر اساس سطح اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار پژوهش حاضر در بخش کیفی مصاحبه نیمه ساختاریافته است. همچنین از روش تحلیل مضمون برای تحلیل مصاحبه‌ها استفاده شد. نتایج حاصل در بخش کیفی تعداد 38 مقوله اصلی به‌عنوان عوامل پیشران شناسایی شد. سپس پرسشنامه ای از نتایج مصاحبه ها طراحی شد که برای تجزیه و تحلیل آن‌ها از شاخص‌های اجماع و اهمیت استفاده گردید و پس از تجزیه و تحلیل داده‌ها، گزاره‌های توسعه/ عدم توسعه برنامه‌هایی جهت برقراری ارتباط با کشورها و دانشگاه‌های برتر جهان وجود/ عدم وجود ساختار مناسب نهادی و مدیریتی برای پذیرش بین‌المللی شدن در دانشگاه‌ها بیشترین مقدار امتیاز کلی را به ترتیب به دست آوردند و این دو گزاره به‌عنوان پیشران‌های اصلی برای تدوین سناریوها انتخاب شدند و چهار سناریوی: دانشگاه ترازجهانی؛ دانشگاه قانع؛ دانشگاه مستعد و دانشگاه کهنه، به‌عنوان سناریوهای محوری آیندة جذب و پذیرش دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه‌های دولتی کشور شناسایی شدند و متناسب با هر سناریو راهکارهای سیاستی ارائه شد. https://edj.ajums.ac.ir/article_246726.html مقدمه: آناتومی و فیزیولوژی به‌ عنوان مبنای دروس علوم پایه پزشکی نقش مهمی در تربیت دانشجویان دارند. آموزش این دروس باید به گونه‌ای باشد که توانایی تبدیل دانش نظری به مهارت‌های عملی را در فراگیران تقویت کند. مقاله‌ی کنونی با هدف مرور روش‌های سنتی و نوین آموزش دروس مذکور تهیه شده است.روش: مطالعه کنونی با بررسی منابع علمی منتشر شده در پایگاه های علمی SID، PubMed وGoogle Scholar در بازه‌ی زمانی 1370 تا 1403 و 2000 تا 2025، به مقایسه روش‌های سنتی و نوین آموزش آناتومی و فیزیولوژی پرداخته است. برای جستجوی مقالات فارسی از کلید واژه‌های آموزش آناتومی، آموزش فیزیولوژی، روش‌های تدریس، برای مقاله‌های انگلیسی از کلید واژه‌های anatomical education، physiological education، virtual reality استفاده گردید. یافته‌ها: بررسی نظرات دانشجویان علوم پزشکی نشان می‌دهد که دروس آناتومی و فیزیولوژی نسبت به سایر دروس، دارای کاربرد بیشتری می‌باشند. روش‌های آموزشی سنتی به ‌تنهایی پاسخ‌گوی نیازهای آموزشی نسل جدید نمی‌باشند. افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان، محدودیت‌‌های منابع آموزش سنتی از جمله جسدهای انسانی و پیشرفت فناوری‌های دیجیتال، سبب گرایش به استفاده از فناوری‌های نوین شده است. مطالعات نشان می‌دهند که فناوری‌های واقعیت مجازی، نرم‌افزارهای سه‌بعدی، بازی‌‌وارسازی و آموزش تلفیقی، موجب بهبود درک فضایی، انگیزه یادگیری و مشارکت فعال دانشجویان می‌‌شوند. نتیجه گیری: در روش آموزش سنتی امکان پرسش و پاسخ و دریافت بازخورد سریع بین استاد و دانشجو فراهم می‌گردد اما دارای کارایی کمتری در انتقال مفاهیم نیازمند تجسم و شبیه‌سازی می‌باشد. استفاده از روش‌های نوین بسته به فراهم بودن زیرساخت‌‌ها می‌توانند نقش به سزایی در بهبود فرآیند آموزش داشته باشند.