معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی جندی شاپور اهواز مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز 2251-6506 17 2 2026 07 23 Identifying factors affecting the correction of students' exam papers from the perspective of professors شناسایی عوامل مؤثر بر تصحیح اوراق امتحانی دانشجویان از منظر استادان 90 105 246844 10.22118/edc.2025.516747.2577 FA مصطفی باقریان فر عضو هیئت‌علمی، گروه نوآوری آموزشی و درسی، موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، تهران، ایران. 0000-0001-5552-7887 فاطمه فرامرزی دانشجو، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. 0009-0006-5120-9965 Journal Article 2025 04 14 The present study aims to identify the factors effective in the grading of university students' examination papers from the perspective of instructors, employing an interpretivist nature and a qualitative approach of a phenomenological type. The participants of the study included all faculty members of Iranian universities during the academic year 1404-1403, from whom 19 instructors were selected through purposeful sampling of a desirable type, considering theoretical saturation. The data collection tool was a semi-structured interview, and after determining the research objectives, the data were recorded and transcribed. The thematic analysis method was used for data analysis. The findings revealed that the most important factors affecting the grading of examination papers included factors related to the instructor, factors related to the student, the presented curriculum, the university environment, university rules and regulations, and the examinations themselves. Ultimately, it can be said that by identifying the influential factors on the grading of examination papers and providing effective solutions, a significant portion of the challenges related to the grading process can be addressed. تصحیح دقیق اوراق امتحانی یک عامل کلیدی در فرایند یادگیری، انگیزش و ارزشیابی دانشجویان است که باید مورد توجه قرار بگیرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی شناسایی عوامل موثر بر تصحیح اوراق امتحانی دانشجویان دانشگاه از منظر استادان انجام شده است. مطالعه حاضر با استفاده از ماهیت تفسیرگرایی، رویکرد کیفی از نوع روش پدیدارشناسی صورت گرفته است. مشارکت کنندگان پژوهش شامل تمامی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های ایران در سال تحصیلی ۱۴۰۴ - ۱۴۰۳ بودند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و از نوع موارد مطلوب و با توجه به اشباع نظری ۱۹ نفر از استادان انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بوده است که پس از مشخص شدن اهداف تحقیق، داده‌ها ضبط و مکتوب شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. یافته‌ها نشان داد مهم‌ترین عوامل موثر بر تصحیح اوراق امتحانی شامل عوامل مربوط به استاد، عوامل مربوط به دانشجو، برنامه درسی ارائه شده، محیط دانشگاه، قوانین و دستورالعمل های دانشگاه و امتحانات بوده است. هر یک از عوامل شناسایی شده دارای زیر مولفه هایی بوده است که در بخش یافته‌ها ارائه شده است. در نهایت می توان گفت تصحیح اوراق امتحانی یک کنش پیچیده‌ی شناختی-احساسی است که در بستر زمان، مکان، حافظه و شخصیت استاد معنا می‌یابد. همچنین تصحیح اوراق، نه تنها یک ارزیابی پاسخ، بلکه بازتابی از ناخودآگاه حرفه‌ای، ارزش‌های درونی و وضعیت روانی و محیطی فرد نمره‌دهنده است.

https://edj.ajums.ac.ir/article_246844_c20264f781155d3b9b6be5cc1ca2c1bb.pdf

معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی جندی شاپور اهواز مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز 2251-6506 17 2 2026 07 23 Developing scenarios for accepting and attracting international students in Iranian universities and providing policy solutions تدوین سناریوهای پذیرش و جذب دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه‌های ایران و ارائه راهکارهای سیاستی 106 121 247168 10.22118/edc.2025.490053.2548 FA احسان پروین دکتری، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0000-0003-2206-0373 سعید غیاثی عضو هیئت‌علمی، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0000-0002-4077-2166 علی خورسندی طاسکوه عضو هیئت‌علمی، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0000-0003-1045-5562 غلامرضا ذاکر صالحی عضو هیئت‌علمی، گروه مطالعات تطبیقی و نوآوری در آموزش عالی، موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، تهران، ایران. 0000-0002-7042-3098 Journal Article 2024 11 22 Introduction: The aim of the current research is to develop key scenarios for the optimal policy in the field of admission and attraction of international students. Method: This research is applied in terms of purpose and is among qualitative researches, and it was carried out with the future research approach and the GBN scenario writing method. The participants of the current research included 26 experts in the field of higher education and those who had executive and research experience in the field of recruiting and accepting international students. The sampling method in the qualitative part was targeted and selected based on the theoretical saturation level. The tool of this research is a semi-structured interview in the qualitative part. Thematic analysis method was also used to analyze the interviews. Results: The results obtained in the qualitative section identified 38 main categories as driving factors. Then, a questionnaire was designed from the results of the interviews, . The existence of appropriate institutional and managerial structure for the acceptance of internationalization in universities obtained the highest overall score, respectively, and these two propositions were selected as propositions with critical uncertainty for developing scenarios. Conclusions: four scenarios: Terazjahani University; Qane University; Talented University and Old University were identified as the key future scenarios of attracting and accepting international students in the country's public universities And according to each scenario, policy solutions were presented. جذب و پذیرش دانشجویان بین‌المللی یکی از شاخص‌های مهم بین‌المللی شدن آموزش عالی می‌باشد. هدف پژوهش حاضر تدوین سناریوهای محوری جهت سیاست‌گذاری مطلوب در زمینه پذیرش و جذب دانشجویان بین‌المللی است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و در زمره تحقیقات کیفی است و با رویکرد آینده‌پژوهی و به روش سناریونویسی GBN انجام شده است. مشارکت‌کنندگان پژوهش حاضر شامل 26 نفر از خبرگان حوزه آموزش عالی و کسانی که سابقه اجرایی و پژوهشی در زمینه جذب و پذیرش دانشجویان بین‌المللی داشتند، بود. روش نمونه‌گیری در بخش کیفی هدفمند و بر اساس سطح اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار پژوهش حاضر در بخش کیفی مصاحبه نیمه ساختاریافته است. همچنین از روش تحلیل مضمون برای تحلیل مصاحبه‌ها استفاده شد. نتایج حاصل در بخش کیفی تعداد 38 مقوله اصلی به‌عنوان عوامل پیشران شناسایی شد. سپس پرسشنامه ای از نتایج مصاحبه ها طراحی شد که برای تجزیه و تحلیل آن‌ها از شاخص‌های اجماع و اهمیت استفاده گردید و پس از تجزیه و تحلیل داده‌ها، گزاره‌های توسعه/ عدم توسعه برنامه‌هایی جهت برقراری ارتباط با کشورها و دانشگاه‌های برتر جهان وجود/ عدم وجود ساختار مناسب نهادی و مدیریتی برای پذیرش بین‌المللی شدن در دانشگاه‌ها بیشترین مقدار امتیاز کلی را به ترتیب به دست آوردند و این دو گزاره به‌عنوان پیشران‌های اصلی برای تدوین سناریوها انتخاب شدند و چهار سناریوی: دانشگاه ترازجهانی؛ دانشگاه قانع؛ دانشگاه مستعد و دانشگاه کهنه، به‌عنوان سناریوهای محوری آیندة جذب و پذیرش دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه‌های دولتی کشور شناسایی شدند و متناسب با هر سناریو راهکارهای سیاستی ارائه شد.

https://edj.ajums.ac.ir/article_247168_c000d2ea5098d5030658226c3da2f731.pdf

معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی جندی شاپور اهواز مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز 2251-6506 17 2 2026 07 23 Developing a Strategic Framework for Digital Transformation in Higher Education: Proposing a Managerial Model توسعه چارچوب راهبردی تحول دیجیتال در نظام آموزش عالی: ارائه یک طرح مدیریتی 122 134 247509 10.22118/edc.2026.535539.2599 FA محمد آیتی‌مهر عضو هیئت علمی، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0002-1833-6253 فردین بیگی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0003-1767-4207 بهار سپیانی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0002-1144-8885 Journal Article 2025 07 18 Educational processes within the university system must undergo continuous change due to the ongoing transformation of social, learning, and technological environments, ultimately leading to higher levels of performance in education. The present study aims to develop a strategic framework for digital transformation in higher education—one of the most fundamental changes in educational systems—and was conducted at Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences. This study is applied in terms of its objective and descriptive-correlational in terms of data collection method. The respondents consisted of faculty members of the university, with a sample of 241 individuals selected through stratified sampling and surveyed using a standardized questionnaire with confirmed validity and reliability. Subsequently, the field data were analyzed using the Partial Least Squares (PLS) approach and Importance-Performance Map Analysis (IPMA). The findings of this study indicated a good fit of the developed strategic framework and revealed that the most significant antecedents of digital transformation in higher education are, in order of importance, organizational, technological, and environmental factors. The study demonstrates that the developed strategic framework effectively identifies the prerequisites for digital transformation in the higher education system and emphasizes the critical role of organizational, technological, and environmental factors in realizing digital transformation. This framework can serve as a practical guide for planning and implementing changes within universities. فرآیندهای آموزشی در سیستم دانشگاهی به دلیل تحول مداوم محیط‌های اجتماعی، یادگیری و فناوری باید در معرض تغییر مستمر باشد تا در نهایت منجر به دستیابی به سطح بالاتری از عملکرد در زمینه آموزش شود. مطالعه حاضر با هدف توسعه چارچوب راهبردی تحول دیجیتال نظام آموزش عالی که یکی از بنیادین‌ترین تغییرات سیستم‌های آموزشی می‌باشد، در دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز انجام شده است. این مطالعه از منظر هدف کاربردی و از منظر نحوه گردآوری داده‌ها از نوع توصیفی- همبستگی است. پاسخ‌دهندگان شامل اعضای هیات علمی دانشگاه هستند که با استفاده از پرسشنامه استاندارد با روایی و پایایی بالا، 241 نفر به صورت نمونه‌گیری طبقه‌ای نظرسنجی شده‌اند. در گام بعد، داده‌های میدانی با استفاده از رویکرد حداقل مربعات جزئی و تحلیل نقشه اهمیت – عملکرد تجزیه و تحلیل شده‌اند. یافته های این مطالعه حاکی از برازش مناسب چارچوب راهبردی توسعه یافته بود و نشان داد که مهم‌ترین پیشایندهای تحول دیجیتال در آموزش عالی به ترتیب عوامل سازمانی، تکنولوژیکی و محیطی هستند. مطالعه نشان می‌دهد که چارچوب راهبردی توسعه یافته توانسته است به خوبی پیش‌نیازهای تحول دیجیتال در نظام آموزش عالی را شناسایی کند و بر اهمیت نقش عوامل سازمانی، تکنولوژیکی و محیطی در تحقق تحول دیجیتال تأکید دارد که می‌تواند راهنمای عملی برای برنامه‌ریزی و اجرای تغییرات در دانشگاه‌ها باشد. آموزش عالی، تحول دیجیتال، تحلیل نقشه اهمیت – عملکرد، حداقل مربعات جزئی

https://edj.ajums.ac.ir/article_247509_6cc83fc9ae288c8838203deeacb13e48.pdf

معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی جندی شاپور اهواز مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز 2251-6506 17 2 2026 07 23 Optimizing Education: Teaching Methods and Student Preferences for E-Learning بهینه‌سازی آموزش: روشهای تدریس و ترجیحات دانشجویان برای یادگیری الکترونیکی 135 150 248087 10.22118/edc.2025.518511.2579 FA کوروش امینی عضو هیئت‌علمی، گروه روان‌پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، زنجان، ایران. 0000-0003-2363-894X محمد نوری قانلی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه پرستاری سالمندی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران. 0000-0002-9310-4380 امیرمحمد آتشین صدف عضو هیئت‌علمی، گروه فوریت‌های پزشکی، دانشکده پرستاری ابهر، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، زنجان، ایران. 0000-0001-9486-0332 Journal Article 2025 04 23 Introduction: To ensure the optimal efficiency of e-learning, it is crucial to focus on both the content presented by professors and the expectations of students. With this in mind, a study was conducted to identify the most common teaching methods used by nursing professors in e-classes and the preferences of nursing students in regard to e-learning. Methods: The study in question was cross-sectional, involving 228 Iranian nursing students who met the necessary criteria and were selected through a simple random method. A standard questionnaire was used as the instrument, and the data collected were analyzed using descriptive and inferential statistics with SPSS version 22 software. In this study, P ≤ 0.05 was considered to indicate statistical significance. Results: According to the study, the most commonly used teaching method by nursing professors was PowerPoint in conjunction with lectures (199, 87.3%). Interestingly, this was also the preferred teaching method for most nursing students (161, 70.6%). However, many students expressed concern about the lack of interaction (150, 65.8%), the absence of lesson plans presented by the majority of professors (187, 82%), and the professors' lack of attention given to assignments submitted by students during e-classes (180, 78.5%). Conclusion: Although nursing students expressed satisfaction with the educational methods used by their professors, there are still obstacles that hinder the effectiveness of e-learning. Therefore, professors and educational policymakers must work toward removing these obstacles to ensure the optimal efficiency of electronic learning and maintain its appeal. مقدمه: برای اطمینان از کارایی مطلوب آموزش الکترونیکی، توجه به هر دو جنبه‌ی، محتوای ارائه شده توسط اساتید و انتظارات دانشجویان ضروری است. لذا این مطالعه‌ برای شناسایی رایج‌ترین روش‌های تدریس مورد استفاده توسط اساتید پرستاری در کلاس‌های الکترونیکی و ترجیحات دانشجویان پرستاری در زمینه یادگیری الکترونیکی انجام شد. روش بررسی: این مطالعه مقطعی بر روی 228 دانشجوی پرستاری دانشگاه علوم پزشکی زنجان که به روش تصادفی ساده انتخاب شدند، انجام شد. ابزار پرسشنامه، استاندارد بود و داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی با نرم افزار SPSS نسخه 22 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در این مطالعه، P ≤ 0.05 برای نشان‌دادن معناداری آماری در نظر گرفته شد. یافته‌ها: بر اساس نتایج، متداول‌ترین روش تدریس استادان پرستاری، پاورپوینت همراه با سخنرانی (199، 87.3 درصد) بود. همچنین روش آموزشی مذکور، به عنوان روش ارجح، از سوی اکثر دانشجویان پرستاری (161، 70.6٪) انتخاب شد. با این حال، بسیاری از دانشجویان نسبت به عدم تعامل (150، 65.8٪)، عدم ارائه طرح درس توسط اکثریت اساتید (187، 82٪) و عدم توجه اساتید به تکالیف ارائه شده توسط دانشجویان در طول کلاس های الکترونیکی (180، 78.5٪) ابراز نگرانی کردند. نتیجه‌گیری: اگرچه دانشجویان پرستاری از روش‌های آموزشی استفاده شده توسط اساتید خود ابراز رضایت نمودند اما همچنان موانعی بر سر راه کارایی مطلوب آموزش الکترونیکی وجود دارد. بنابراین، پیشنهاد می‌شود که اساتید و سیاستگذاران آموزشی در جهت رفع موانع موجود و ارتقای سطح اموزش الکترونیکی و حفظ جذابیت آن تلاش نمایند.

https://edj.ajums.ac.ir/article_248087_3fd17d95ef362b6a0b7f03fd52f234e3.pdf

معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی جندی شاپور اهواز مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز 2251-6506 17 2 2026 07 23 The Academic Duration Status of Master's Degree Students at Isfahan University of Medical Sciences, School of Health Management and Medical Informatics وضعیت سنوات تحصیلی دانشجویان کارشناسی ارشد دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی اصفهان 151 161 248484 10.22118/edc.2025.484936.2545 FA سکینه سقاییان نژاد اصفهانی عضو هیئت‌علمی، گروه مدیریت و فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-6680-8120 علی غفاریان دانشجوی دکتری، گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-5104-2476 مریم معینی عضو هیئت‌علمی،گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، مرکز تحقیقات مدیریت اقتصاد سلامت، دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-4525-6574 Journal Article 2024 10 22 Objective: The prolonged duration of graduate studies poses significant costs for both students and the educational system. This study aimed to evaluate the academic duration of master's degree students at the School of Health Management and Medical Informatics, Isfahan University of Medical Sciences. Materials & Methods: This descriptive-analytical retrospective study included all master's degree students enrolled at the school between 2013 and 2020. A census sampling method was employed, with data collected through a comprehensive review of students' academic records and standardized checklists. Descriptive statistics, including mean and mode, were utilized for data analysis. Results: Among the 148 students who defended their theses, the average academic duration until defense was 7.03 semesters (SD = 1.02), significantly exceeding the approved duration of 4 semesters. The mode of academic duration was also found to be 7 semesters, with all disciplines showing durations that surpassed the 4-semester benchmark. Conclusion: Variability in academic duration across different disciplines, highlighting the need for a reevaluation of uniform policies that do not account for structural and individual differences among students. اهداف: طولانی شدن مدت زمان تحصیلات تکمیلی، هم از منظر دانشجویان و هم از منظر نظام آموزشی، هزینه هایی را در پی دارد. هدف از این پژوهش، بررسی وضعیت سنوات تحصیلی دانشجویان کارشناسی ارشد دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بود. مواد و روش ها: این پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی گذشته نگر بود. جامعه پژوهش تمامی دانشجویان دوره کارشناسی ارشد دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، بین سالهای 1392 تا 1399 بودند. نمونه گیری به روش سرشماری انجام شد. داده ها با بررسی پرونده تحصیلی دانشجویان و از طریق چک لیست جمع آوری گردید. برای تحلیل داده ها از آمار توصیفی(میانگین، مد و... استفاده شد. یافته ها: در بین 148 دانشجو که از پایان نامه خود دفاع کرده اند، متوسط سنوات تحصیلی تا رسیدن به مرحله دفاع، معادل 7.03 (SD=1.02) می باشد که به شکل قابل توجهی بالاتر از 4 نیمسال مصوب می باشد. همچنین، مد سنوات تحصیلی در بین تمامی دانشجویان نمونه هم معادل 7 نیمسال می باشد. سنوات تحصیلی به تفکیک رشته های تحصیلی نیز بالاتر از 4 نیمسال مصوب می باشد. نتیجه گیری: دانشجویان در رشته های تحصیلی مختلف، از لحاظ مولفه های ساختاری، و مولفه های فردی یکسان نیستند. به نظر می رسد اتخاذ قوانین یکسان با وجود این تفاوت ها لازم است مورد بازنگری قرار گیرد.

https://edj.ajums.ac.ir/article_248484_f281efcab11d0ddb771f01cb2c2fe638.pdf

معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی جندی شاپور اهواز مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز 2251-6506 17 2 2026 07 23 Identify the Components Affecting the Implementation of Knowledge Management in the Medical Field شناسایی مولفه های موثر بر پیاده سازی مدیریت دانش در حوزه پزشکی 162 182 247510 10.22118/edc.2025.533856.2597 FA فاطمه حسینی‌زاده دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0002-9394-8284 محمدحسن عظیمی عضو هیئت علمی، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0002-7786-0944 منصور کوهی رستمی عضو هیئت علمی، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0002-1351-6052 Journal Article 2025 07 12 Objectives: Knowledge management strategies may include a system for sharing new medical research findings among physicians or a process for nurses to exchange effective care techniques. The present study aimed to identify the components that affect the implementation of knowledge management in the medical field. Materials and Methods: This study qualitative research using the meta synthesis method its and objectives, as well as its methodological approach. The data collection tool was secondary data from previous documents (library method), and the data analysis was conducted using content analysis. A total of 154 sources were reviewed in full text during various stages, of which 35 documents met the inclusion criteria and were subjected to systematic analysis. The content analysis process was carried out using MaxQDA software, and inductive coding was employed to identify patterns and categorize the findings. Findings: Factors affecting the implementation of knowledge management in the medical field were categorized into six overarching themes: (1) organizational factors, (2) human factors, (3) information technology factors, (4) process factors, (5) social factors, and (6) environmental factors; comprising 29 organizing themes and 88 basic themes. Conclusion: advances in information and communication technologies, including artificial intelligence and emerging technologies, have underscored the need to consider various factors in knowledge management. This evolving approach in the medical field has the potential to transform traditional knowledge management structures. اهداف: استراتژی‌های مدیریت دانش می‌تواند شامل سیستمی برای به اشتراک گذاشتن یافته‌های جدید تحقیقات پزشکی بین پزشکان یا فرآیندی برای پرستاران جهت تبادل تکنیک‌های مؤثر مراقبتی باشد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مولفه‌های موثر بر پیاده سازی مدیریت دانش در حوزه پزشکی انجام شده است. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از منظر هدف کاربردی و بنیادی و از نظر رویکرد یک تحقیق کیفی به روش فراترکیب است. ابزار گردآوری داده‌ها در پژوهش حاضر داده‌های ثانویه از جنس اسناد و مدارک گذشته (روش کتابخانه‌ای) و شیوه تحلیل داده‌ها بر اساس روش تحلیل محتوا بود. در این پژوهش از بین منابع جستجو شده در طی مراحل مختلف تعداد 154 منبع برای مرور متن کامل مورد بررسی قرار گرفته است و از این تعداد 35 سند وارد فرایند تحلیل نظام‌مند شدند و از روش تحلیل مضمون برای شناسایی الگوها و دسته‌بندی یافته‌ها به کار گرفته شد. یافته‌ها: عوامل موثر بر پیاده سازی مدیریت دانش در حوزه پزشکی را می‌توان در شش مضمون فراگیر (عوامل سازمانی، 2. عوامل انسانی 3. عوامل فناوری اطلاعات؛ 4. عوامل فرآیندی 5. عوامل اجتماعی 6. عوامل محیطی) ؛ 29 مضمون سازمان دهنده و 88 مضمون پایه دسته بندی شده است. نتیجه گیری: پیشرفت‌های سریع فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات، از جمله هوش مصنوعی و فناوری‌های نوظهور لزوم توجه به عوامل مختلف بر پیاده سازی مدیریت دانش را پررنگ کرده است و این تعییر رویکرد در حوزه پزشکی می‌توانند ساختارهای سنتی مدیریت دانش را متحول کنند.

https://edj.ajums.ac.ir/article_247510_0ea5888b6527a665fc7620fc99f6ab72.pdf

معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی جندی شاپور اهواز مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز 2251-6506 17 2 2026 07 23 A Review of Traditional and Modern Methods of Teaching Anatomy and Physiology Courses in Medical Universities مروری بر روش‌های سنتی و نوین آموزش دروس آناتومی و فیزیولوژی در دانشگاه‌های علوم پزشکی 183 202 246726 10.22118/edc.2025.550975.2616 FA زهره آقایی عضو ‌ هیأت علمی، گروه فیزیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران. شیما داوودی عضو ‌ هیأت علمی، مرکز تحقیقات نوروفیزیولوژی، پژوهشکده علوم اعصاب و شناخت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. مریم فرخی پور عضو هیأت علمی، گروه فیزیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی آبادان، آبادان، ایران. عاطفه یعقوبی عضو هیأت علمی، گروه آناتومی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم‌آباد، ایران. 0000-0003-1272-1465 شیرین قاضی عضو هیأت علمی، مرکز توسعه آموزش، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم‌آباد، ایران. Journal Article 2025 10 03 Introduction: Teaching anatomy and physiology, as the foundation of basic medical sciences, plays an important role. Instruction in these courses within medical schools—key centers of medical education—should be designed not only to convey theoretical knowledge but also to strengthen students’ ability to translate that knowledge into practical skills for patient care, health improvement. Method: This study is a narrative review comparing traditional and modern approaches to teaching anatomy and physiology. More than 50 scientific sources published in Persian and English between 2000 and 2024 were examined and analyzed. Databases searched included the SID, PubMed, and Google Scholar, using keywords such as “anatomy education,” “physiology education,” “teaching methods,” and “integrated education.” Results: Surveys of students indicate that anatomy and physiology are more valuable than other basic science courses. Although traditional teaching methods are still important, they are insufficient on their own meet the educational needs of the new generation of students. The increase in student enrollment, the limitations of traditional teaching resources, including human cadavers, and the advancement of digital technologies have led to a trend toward the use of new educational technologies. Research findings highlight that tools such as virtual reality, 3D modeling software, gamification, and blended learning enhance students’ spatial reasoning, learning motivation, active engagement, and overall academic performance. Conclusion: the need for appropriate infrastructure, teacher training, and administrative costs presents challenges. Finally, the use of hybrid approaches, combining traditional methods and new technologies, is suggested as an effective solution to improve the quality of teaching in these courses. مقدمه: آناتومی و فیزیولوژی به‌ عنوان مبنای دروس علوم پایه پزشکی نقش مهمی در تربیت دانشجویان دارند. آموزش این دروس باید به گونه‌ای باشد که توانایی تبدیل دانش نظری به مهارت‌های عملی را در فراگیران تقویت کند. مقاله‌ی کنونی با هدف مرور روش‌های سنتی و نوین آموزش دروس مذکور تهیه شده است. روش: مطالعه کنونی با بررسی منابع علمی منتشر شده در پایگاه های علمی SID، PubMed وGoogle Scholar در بازه‌ی زمانی 1370 تا 1403 و 2000 تا 2025، به مقایسه روش‌های سنتی و نوین آموزش آناتومی و فیزیولوژی پرداخته است. برای جستجوی مقالات فارسی از کلید واژه‌های آموزش آناتومی، آموزش فیزیولوژی، روش‌های تدریس، برای مقاله‌های انگلیسی از کلید واژه‌های anatomical education، physiological education، virtual reality استفاده گردید. یافته‌ها: بررسی نظرات دانشجویان علوم پزشکی نشان می‌دهد که دروس آناتومی و فیزیولوژی نسبت به سایر دروس، دارای کاربرد بیشتری می‌باشند. روش‌های آموزشی سنتی به ‌تنهایی پاسخ‌گوی نیازهای آموزشی نسل جدید نمی‌باشند. افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان، محدودیت‌‌های منابع آموزش سنتی از جمله جسدهای انسانی و پیشرفت فناوری‌های دیجیتال، سبب گرایش به استفاده از فناوری‌های نوین شده است. مطالعات نشان می‌دهند که فناوری‌های واقعیت مجازی، نرم‌افزارهای سه‌بعدی، بازی‌‌وارسازی و آموزش تلفیقی، موجب بهبود درک فضایی، انگیزه یادگیری و مشارکت فعال دانشجویان می‌‌شوند. نتیجه گیری: در روش آموزش سنتی امکان پرسش و پاسخ و دریافت بازخورد سریع بین استاد و دانشجو فراهم می‌گردد اما دارای کارایی کمتری در انتقال مفاهیم نیازمند تجسم و شبیه‌سازی می‌باشد. استفاده از روش‌های نوین بسته به فراهم بودن زیرساخت‌‌ها می‌توانند نقش به سزایی در بهبود فرآیند آموزش داشته باشند.

https://edj.ajums.ac.ir/article_246726_603d6e8984553c0351b2934bdac0982b.pdf

معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی جندی شاپور اهواز مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز 2251-6506 17 2 2026 07 23 Mindfulness, An Effective Strategy for Reducing Student Stress in Clinical Settings ذهن آگاهی، رویکردی مناسب برای کاهش استرس دانشجویان در محیط های بالینی 203 206 248088 10.22118/edc.2025.505426.2569 FA سمانه قاسمی دانشجو، ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت آﻣﻮزش پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اﺻﻔﻬﺎن، اﻳﺮان. 0000-0001-6759-4745 اکرم ژیانی فرد دانشجو، مرکز تحقیقات آموزش علوم پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران. ایران. 0000-0003-3285-1443 سهراب نصرتی دانشجو، مرکز تحقیقات آموزش علوم پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران. ایران. 0000-0002-9416-1125 Journal Article 2025 02 08 Dear Editor, Mindfulness is a form of meditation that originated in Eastern spiritual traditions, particularly Buddhism. It involves cultivating awareness of one’s thoughts, behaviors, emotions, and sensations. At its core, mindfulness emphasizes two key principles: focusing on the present moment and maintaining a non-judgmental attitude. These two basic elements play an essential role in events, actions, and reactions. In other words, the ability to detect self-emotions and awareness about self during production in addition to self-tendencies control and how to react to various conditions and people are called mindfulness. Mindfulness techniques are effective in promoting muscle relaxation, reducing worry, and consequently decreasing anxiety and stress levels. The primary mechanism underlying mindfulness appears to be attentional control. By repeatedly focusing on a neutral stimulus, such as the breath, individuals can cultivate better self-regulation of attention, which helps prevent rumination and reduces preoccupation with stressful thoughts related to performance and evaluation. Keywords: Mindfulness, Stress, Clinical environments ذهن آگاهی شکلی از مراقبه است که ریشه در تعالیم وآئین مذهبی شرقی، خصوصاً بودا دارد و به زبان ساده به معنای آگاه بودن از افکار، رفتار، هیجانات و احساسات است. به عبارتی دیگر، ذهن آگاهی شکل خاصی از توجه محسوب می شود که در آن دو عنصر اساسی حضور در زمان اکنون و قضاوت نکردن ارزش بالایی دارد. این دو عنصر اساسی در مورد رخدادها، کنش ها و واکنش ها نقش اصلی را بر عهده دارند. فنون ذهن آگاهی در افزایش آرامبخشی عضلانی، کاهش نگرانی و به تبع این ها در کاهش اضطراب و استرس موثر است. دانشجویان رشته های پزشکی علاوه بر استرس های ناشی از محیط های آموزش نظری در کلاس، تحت تأثیر استرس های های ناشی از مراقبت بیمار در محیط های بالینی نیز قرار می گیرند. مطالعه های متعددی مانند لیندا و همکاران، ساریکایا و همکاران و سایبل نشان داده اند که وجود میزان بالای تنش و اضطراب در طول آموزش بالینی ممکن است روی یادگیری و موفقیت دانشجویان اثرات منفی داشته باشد.

https://edj.ajums.ac.ir/article_248088_366a67db1535c677b7ced32f3099baf6.pdf